 |
| Trước tình hình giá xăng dầu tăng mạnh, người sử dụng xe động cơ đốt trong có thể chịu ảnh hưởng lớn hơn đáng kể so với người dùng xe điện |
Căng thẳng gia tăng tại Trung Đông, đặc biệt liên quan đến Iran, đang làm dấy lên những bất ổn mới đối với nguồn cung dầu toàn cầu, đẩy giá nhiên liệu tăng cao và làm gia tăng lo ngại về các biến động tiếp theo. Trong bối cảnh này, người sử dụng xe động cơ đốt trong thường chịu tác động trực tiếp hơn so với người dùng xe điện.
Một phân tích gần đây cho thấy rõ mức độ khác biệt này. Cụ thể hơn, tổ chức vận động giao thông sạch Transport & Environment (T&E) ước tính rằng nếu giá dầu thô duy trì trên mức 100 USD/thùng, chi phí của người sử dụng xe chạy xăng tại Châu Âu có thể tăng mạnh gấp khoảng năm lần so với người dùng xe điện. Cụ thể, chi phí để di chuyển 100 km có thể tăng lên khoảng 14,2 euro (430 nghìn đồng) đối với xe xăng, tương đương mức tăng 3,8 euro (115 nghìn đồng). Trong khi đó, người dùng xe điện chỉ ghi nhận mức tăng nhẹ hơn, lên khoảng 6,5 euro (197 nghìn đồng), tức tăng thêm 0,7 euro (21 nghìn đồng). Các dự báo này dựa trên diễn biến thị trường trong cú sốc năng lượng năm 2022 sau xung đột Nga – Ukraine.
Mức độ ảnh hưởng cụ thể sẽ khác nhau giữa các quốc gia, tùy thuộc vào cơ cấu giá điện và nguồn phát điện, nhưng kết luận chung vẫn không thay đổi. Giá điện nhìn chung ít phụ thuộc vào biến động của dầu thô hơn so với giá nhiên liệu bán lẻ, vì vậy người dùng xe điện ít chịu tác động từ các cú sốc giá dầu. Trong khi giá dầu tăng có thể gây áp lực lên chi phí sản xuất điện, giá điện thường ổn định hơn và ít biến động mạnh.
 |
| Theo phân tích của T&E, người dùng xe xăng bị ảnh hưởng bởi khủng hoảng năng lượng gấp 5 lần so với xe điện |
Một yếu tố quan trọng khác là vai trò ngày càng lớn của năng lượng tái tạo. Xe điện có thể sử dụng điện từ các nguồn như gió và mặt trời, vốn không chịu ảnh hưởng trực tiếp từ biến động giá dầu và khí đốt. Điều này giúp giảm mức độ phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch và tăng tính ổn định chi phí vận hành trong dài hạn.
“Xe điện là lựa chọn tốt nhất để tránh việc này lặp lại,” ông Lucien Mathieu, giám đốc mảng ô tô của T&E, cho biết. “Các chính trị gia hay nhà lãnh đạo có thể kiểm soát nguồn cung dầu, nhưng họ không thể kiểm soát gió và ánh nắng”.
Định hướng chính sách tại Châu Âu tiếp tục phản ánh xu hướng chuyển dịch này, dù đã có những điều chỉnh. Liên minh châu Âu từng đặt mục tiêu chấm dứt việc bán xe động cơ đốt trong mới sau năm 2035. Tuy nhiên, sau áp lực từ ngành công nghiệp và một số nhà lãnh đạo, chính sách này đã được nới lỏng, cho phép một số loại xe sử dụng động cơ đốt trong tiếp tục tồn tại sau mốc thời gian này.
Ngay cả ở thời điểm hiện tại, xe điện đã góp phần giảm sự phụ thuộc vào dầu mỏ của Châu Âu. T&E ước tính các phương tiện tại EU đã tiêu thụ khoảng 1 tỷ thùng dầu trong năm qua, với chi phí khoảng 67 tỷ euro. Đồng thời, hơn 8 triệu xe điện đang lưu hành đã giúp tránh tiêu thụ khoảng 46 triệu thùng dầu, tương đương tiết kiệm khoảng 2,9 tỷ euro.
 |
| Trong năm 2025, xe điện đã giúp EU tiết kiệm 2,9 tỷ euro nhập khẩu dầu thô |
Xu hướng điện hóa vẫn đang tiếp diễn bất chấp những biến động toàn cầu. Trong khi lượng tiêu thụ xe điện toàn cầu đã giảm trong tháng 2/2026, chủ yếu do nhu cầu suy yếu tại Trung Quốc và Bắc Mỹ, thị trường Châu Âu lại ghi nhận mức tăng 21%, cho thấy đà tăng trưởng vẫn được duy trì.
Cơ quan Năng lượng Quốc tế cũng nhận định rằng việc chuyển sang một hệ thống năng lượng điện hóa hơn, hiệu quả hơn và dựa nhiều hơn vào năng lượng tái tạo sẽ giúp giảm đáng kể mức độ chịu ảnh hưởng từ biến động giá nhiên liệu hóa thạch. Trên thực tế, ngoài lợi ích về môi trường và hiệu suất sử dụng năng lượng, xe điện còn mang lại khả năng “miễn nhiễm” tốt hơn trước các cú sốc địa chính trị có thể làm biến động mạnh giá nhiên liệu.
Tại Châu Á, xu hướng tương tự vẫn diễn ra nhưng mức độ phụ thuộc vào dầu mỏ nhìn chung cao hơn. Nhiều nền kinh tế trong khu vực vẫn phụ thuộc lớn vào dầu nhập khẩu, và giá xăng dầu thường phản ứng nhanh với biến động của thị trường toàn cầu. Dù một số quốc gia áp dụng cơ chế trợ giá hoặc điều tiết để giảm biến động, phần lớn người tiêu dùng vẫn chịu ảnh hưởng trực tiếp khi giá dầu tăng. Vì vậy, lợi thế chi phí của xe điện trong các giai đoạn bất ổn nhiên liệu có thể càng rõ rệt hơn, cho dù mức độ cụ thể còn phụ thuộc vào cơ cấu điện năng của từng quốc gia.
Thị trường Việt Nam cũng đang phản ánh khá rõ bức tranh chung này. Giá xăng dầu được điều hành và điều chỉnh theo chu kỳ, giúp giảm bớt biến động ngắn hạn nhưng vẫn chịu ảnh hưởng từ xu hướng giá dầu thế giới. Trong khi đó, giá điện ổn định hơn và không gắn trực tiếp với dầu thô, giúp chi phí vận hành xe điện dễ dự đoán hơn. Khi việc sử dụng xe điện bắt đầu tăng tốc và hạ tầng sạc dần được mở rộng, xe điện đang trở thành một giải pháp thực tế để người dùng trong nước giảm mức độ phụ thuộc vào biến động giá nhiên liệu, dù xe xăng và xe máy vẫn chiếm tỷ trọng lớn trên thị trường hiện nay.
Duy Thành
Copy link
