Mazda BT-50 2021 - tiếp tục những sự nửa vời

Đầu tiên, cần phải nói rõ, việc dùng từ "lệ thuộc" có phần nặng nề, nhưng nó lại phản ánh đúng tính chất của các mẫu xe bán tải do Mazda bán ra trong vòng hơn 3 thập kỉ trở lại đây. Quay về quá khứ, mẫu xe bán tải đầu tiên của Mazda được mở bán lần đầu vào tháng 8/1961, dành riêng cho thị trường Nhật Bản. Dù được bán ra với động cơ mạnh hơn các mẫu xe có mặt trên thị trường cùng thời điểm nhưng chiếc B1500 vẫn không đạt được doanh số như mong đợi. Vì thế Mazda đã nghĩ đến một nước đi táo bạo hơn, đó là: Xuất khẩu.

Mẫu xe bán tải đầu tiên của Mazda B1500

Tiếp đó, thế hệ thứ hai được ra mắt lần đầu vào năm 1965 và được xuất khẩu đi nhiều thị trường khác nhau, trong đó có cả thị trường Mỹ (năm 1972). Nhưng tại thị trường Mỹ, chiếc xe lại được phân phối và bán ra bởi Ford, dưới cái tên Ford Courier. Do khủng hoảng dầu mỏ năm 1973, Ford cần tìm một phương án chữa cháy cho lineup xe bán tải của mình khi Toyota, Datsun (tên riêng của Nissan dành cho thị trường Mỹ thời điểm đó) đang dần chiếm lĩnh thị trường với những mẫu bán tải nhẹ với động cơ tiết kiệm nhiên liệu hơn những cỗ máy uống nhiên liệu của Mỹ. GM nhanh chóng liên kết với Isuzu để có một mẫu xe bán tải nhẹ cạnh tranh, và Ford tìm đến với Mazda. Mazda muốn có một phép thử với thị trường Mỹ, Ford cần một phương án chữa cháy nhằm đối mặt với một thị trường khó tính hơn về tiêu thụ nhiên liệu. Đôi bên cùng có lợi.

Mẫu bán tải Mazda thế hệ thứ 2 được phân phối và bán ra tại thị trường Mỹ bởi Ford, dưới cái tên Ford Courier

Nhưng cơn khủng hoảng cũng qua đi, người Mỹ không tìm đến những hãng xe Mỹ mua những mẫu xe bán tải "không có tinh thần Mỹ". Nếu họ cần một chiếc xe bán tải tiết kiệm, họ sẽ mua một chiếc Toyota hoặc Datsun, hoặc mua một chiếc xe bán tải đậm chất Mỹ với những Ford F-Series, GMC C/K Series. Với phân khúc bán tải nhẹ, GM và Ford chọn cho mình hai lối đi khác nhau. GM cắt mối liên minh với Isuzu, tự phát triển riêng những Chevy S-10 hay Colorado. Trong khi đó, Ford tiếp tục liên minh với Mazda nhưng với độ lệ thuộc ít hơn, tiếp tục sản xuất những chiếc Ford Ranger/ Mazda B-Series.

Với tốc độ bán ra ì ạch, Mazda dần đưa B-Series vào quên lãng. Trong khi Ford tự sản xuất cho mình 1 mẫu xe bán tải riêng và dần chiếm thị phần phân khúc bán tải nhẹ toàn cầu

Với tốc độ bán ra ì ạch, Mazda dần đưa B-Series vào quên lãng. Trong khi đó, Ford cuối cùng cũng tự sản xuất cho mình một mẫu xe bán tải riêng cho các thị trường ngoài Mỹ. Dần dần, Ford và Chevy - hai kẻ từng lệ thuộc, dần dần chiếm thị phần phân khúc bán tải nhẹ trên toàn cầu. Trong khi đó, Isuzu và Mazda vẫn tiếp tục đuối từ sân nhà cho đến các thị trường quốc tế.

Khi Ford và Chevy dần dần chiếm lại thị phần, Isuzu và Mazda cũng bắt tay vào việc sản xuất một mẫu xe mới. Isuzu ra mắt D-Max với các tiện nghi nghèo nàn nhưng khối động cơ nổi tiếng bền bỉ lấy thẳng từ dòng xe tải thương mại. Mazda ra mắt BT-50 với điểm nhấn là... một chiếc Ranger "rebadged" với các đường nét thiết kế không quá ấn tượng. Khi Ford đã tìm được chỗ đứng cho mình, họ cũng muốn cắt đứt mối liên minh dài 48 năm với Mazda. Đồng thời chấm dứt hai thế hệ "hồn Ford da Mazda" vốn không được ưa chuộng.

Sau thất bại trong mối liên minh với Ford, Mazda quay sang bắt tay với Isuzu và ra mắt thế hệ BT-50 thứ 3

Tưởng rằng sau bao mẫu xe thất bại, Mazda sẽ chấp nhận bỏ cuộc hoặc bắt tay tự sản xuất một mẫu bán tải của riêng mình. Nhưng không, họ lại tiếp tục quay sang bắt tay "kẻ chậm tiến" còn lại- Isuzu và ra mắt thế hệ thứ ba. Đây tiếp tục sẽ là một liên minh mà Mazda sẽ không tìm thấy lợi ích, khi Isuzu trực tiếp được thừa hưởng những trang thiết bị tân tiến hơn từ Mazda cho mẫu xe vốn từng nghèo nàn về trang bị. Mazda thiếu đi thiết kế chassis Jinba-Ittai, thiếu đi động cơ Sky-Activ, thiếu cả đi hệ thống giải trí MZD Connect. Chỉ còn lại phần đầu xe gợi đến cái tên Mazda, còn lại dưới lớp da đó được thay hồn Ford bằng hồn Isuzu.

Điều còn đọng lại sau khi nhìn thấy những bức ảnh về chiếc BT-50 mới này là một câu hỏi. Vậy cho đến khi nào Mazda sẽ không còn nửa vời với phân khúc bán tải? Không phải họ không có khả năng sản xuất xe, bằng chứng là những chiếc CX-5, những Mazda 3 hay kể cả MX-5 đều là những mẫu xe bán chạy trong phân khúc. Cũng không phải vì họ không quan tâm đến thị trường, khi Mazda đủ quan tâm để phát triển hệ giảm xóc được tinh chỉnh riêng cho điều kiện đường tại thị trường Úc. Họ cũng đã tự sản xuất được động cơ diesel cho những chiếc CX-5, CX-8 tại thị trường Úc.

Nhưng chính sự nửa vời, đã đánh mất đi của họ cơ hội trực tiếp thâm nhập thị trường Mỹ sớm hơn, trực tiếp sản xuất một chiếc bán tải mang tinh thần thiết kế của họ hơn, sử dụng chính khối động cơ mà họ đã có sẵn. Và chính sự nửa vời, một lần nữa, đem đến một chiếc bán tải Mazda nhưng không mang linh hồn Mazda.

Việt Long