 |
| Khoang lái của mẫu Changan Nevo A06 với cụm đồng hồ nhỏ, màn hình trung tâm lớn và vô lăng đáy phẳng |
Trong những năm gần đây, thị trường xe năng lượng mới (NEV) tại Trung Quốc ngày càng bộc lộ rõ xu hướng chạy theo trào lưu thay vì theo đuổi những chiến lược thiết kế và phát triển sản phẩm có bản sắc riêng. Trên nhiều thương hiệu và phân khúc giá, hàng loạt mẫu xe đang hội tụ vào cùng một “công thức” quen thuộc gồm dải đèn trước liền mạch hoặc đèn sắc cạnh, LiDAR gắn trên nóc, tay nắm cửa ẩn, cùng bố cục khoang lái gần như giống hệt nhau với cụm đồng hồ nhỏ, màn hình trung tâm cỡ lớn và vô lăng đáy phẳng.
Đến năm 2025, sự đồng dạng này không chỉ dừng ở thiết kế mà còn lan sang công nghệ. Hệ thống hỗ trợ lái tiên tiến Qiankun ADS của Huawei gần như trở thành lựa chọn mặc định cho các mẫu xe mới, không chỉ với những hãng nội địa mà còn xuất hiện trên cả các mẫu xe liên doanh như Audi A5L và Q5L. Mặc dù việc công nghệ được phổ cập nhanh cho thấy tốc độ phát triển của ngành ô tô Trung Quốc, nhưng đồng thời cũng làm gia tăng cảm giác rằng các sản phẩm ngày càng khó phân biệt, cả về hình thức lẫn định vị.
Ông Trần Chính, Phó Chủ tịch kiêm Giám đốc thiết kế toàn cầu của Geely, đã nhiều lần lên tiếng chỉ trích hiện tượng “mù quáng chạy theo xu hướng” trong ngành. Theo ông, một khi một yếu tố thiết kế nào đó được thị trường đón nhận, nó sẽ nhanh chóng bị sao chép hàng loạt giữa các hãng, gần như không có sự điều chỉnh hay tư duy sáng tạo riêng. Hệ quả là người tiêu dùng ngày càng khó phân biệt các thương hiệu và mẫu xe chỉ dựa vào ngoại hình.
 |
| Khoang lái của mẫu Arcfox T1 có mang đầy đủ yếu tố tương tự |
Quan điểm tương tự cũng được Lư Phóng, Chủ tịch Voyah, đưa ra. Ông cho rằng dù bề ngoài có vẻ cạnh tranh rất khốc liệt, nhưng phần lớn cuộc cạnh tranh này chỉ mang tính bề mặt. Đằng sau tốc độ ra mắt sản phẩm dày đặc và những chiến dịch tiếp thị rầm rộ là một ngành công nghiệp quá phụ thuộc vào sao chép, thay vì đổi mới thực chất.
Xu hướng này thể hiện rõ không chỉ ở ngôn ngữ thiết kế mà còn qua những tranh cãi đạo nhái liên tiếp giữa các hãng xe. Ngay cả Dongfeng, công ty mẹ của Voyah, cũng từng vướng vào những lùm xùm tương tự. Khi mẫu Dongfeng Forthing Xinghai S7 mới được công bố, giám đốc thiết kế của IM Motors đã công khai đặt câu hỏi về tính nguyên bản của mẫu xe này, nhận định rằng nó có nhiều điểm tương đồng rõ rệt với IM L7.
Vậy tại sao hành vi “copy” lại lan tràn ở ngành ô tô trung Quốc? Theo các nguồn tin nội bộ ngành, nguyên nhân sâu xa mang tính cấu trúc. Việc phát triển một mẫu xe hoàn toàn mới đòi hỏi chi phí rất lớn, chuỗi cung ứng phức tạp với hàng nghìn linh kiện, cùng nhiều yêu cầu khắt khe về an toàn và kỹ thuật. Do đó, “danh sách linh kiện” giữa các hãng NEV gần như giống y hệt nhau. Một nguồn tin nhận xét: “Những chiếc xe này trông có vẻ nhiều tính năng, nhưng thực chất chỉ là cùng một nền tảng công nghệ, và khoác lên những bộ vỏ ngoại thất khác nhau”.
 |
| Vẻ ngoài của Dongfeng Forthing Xinghai S7 |
 |
| Và vẻ ngoài của IM L7 |
Ông Lư Phóng cũng cảnh báo rằng nhiều doanh nghiệp xe Trung Quốc đang ưu tiên lợi nhuận ngắn hạn thay vì xây dựng giá trị dài hạn. Ông nói: “Nhiều công ty theo đuổi lợi ích trước mắt, thường lựa chọn sao chép và bắt chước thay vì đầu tư vào đổi mới sáng tạo dựa trên nhu cầu thực của người dùng. Kiểu cạnh tranh ở cấp thấp này khiến sản phẩm chủ yếu ganh đua về giá bán và thông số, cuối cùng làm thị trường tràn ngập những ‘đổi mới giả’, không thực sự giải quyết được nhu cầu của người dùng”.
Vấn đề càng trở nên nghiêm trọng khi cơ chế răn đe đối với hành vi sao chép còn yếu tại thị trường Trung Quốc. Theo trang tin Sohu, việc bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ vẫn rất khó khăn, đặc biệt là với thiết kế ngoại thất. Các phán quyết thường mang tính chủ quan, nhiều vụ kiện kết thúc bằng hòa giải hoặc bị rút lại. Điều này làm giảm rủi ro pháp lý đối với hành vi sao chép và vô tình khuyến khích các hãng xe tiếp tục bắt chước lẫn nhau thay vì đầu tư cho thiết kế và kỹ thuật mang tính khác biệt.
Duy Thành
Copy link
