Toyota đối mặt vụ kiện 5,7 tỷ USD liên quan xe chạy pin nhiên liệu hydro

Toyota Mirai là mẫu xe ô tô chạy bằng hydro được sản xuất hàng loạt và bán thương mại đầu tiên trên thế giới

Một vụ kiện tập thể với yêu cầu bồi thường khoảng 5,7 tỷ USD đã được nộp lên Tòa án Quận Liên bang Trung tâm California, Mỹ, cáo buộc Toyota Motor Corporation vận hành một “doanh nghiệp gian lận có tổ chức” nhằm che giấu các lỗi an toàn nghiêm trọng trên mẫu xe chạy pin nhiên liệu hydro Toyota Mirai. Đơn kiện dài 142 trang, mang tên Aminah Kamran và những người khác kiện Toyota Motor Corporation và các bên liên quan, được đệ trình thay mặt cho người tiêu dùng tại California đã mua hoặc thuê xe Mirai 2016-2025 trong vòng 4 năm qua.

Vụ kiện được khởi tố theo Đạo luật về Tổ chức Ảnh hưởng và Tham nhũng (RICO), một đạo luật liên bang ban hành năm 1970 nhằm xử lý các tổ chức tội phạm, ví như mafia, và hành vi gian lận có hệ thống. Theo đơn kiện, các nguyên đơn cho rằng Toyota, cùng bộ phận tài chính và một số đại lý tại California, đã tham gia vào chuỗi hành vi lừa dối kéo dài hàng thập kỷ, bao gồm quảng cáo sai sự thật, che giấu rủi ro an toàn và lạm dụng trong hoạt động tài chính liên quan đến chương trình xe chạy hydro. Đơn kiện cũng nêu tên FirstElement Fuel, đơn vị điều hành mạng lưới trạm nạp hydro True Zero, là đồng phạm trong cái mà nguyên đơn mô tả là “một mạng lưới gian lận có tổ chức đang tiếp diễn”.

Luật sư Jason M. Ingber, người đại diện cho nhóm nguyên đơn, tuyên bố: “Vụ kiện này không chỉ nói về một lỗi kỹ thuật đơn thuần, mà là hành vi gian lận có tổ chức. Toyota đã thiết kế, tài trợ và kiểm soát mạng lưới hydro tại California, rồi sử dụng quyền kiểm soát đó để che giấu các thất bại về an toàn và gây thiệt hại tài chính cho người tiêu dùng”.

Bộ pin năng lượng hydro của Toyota

Theo nội dung đơn kiện, Toyota và các đối tác bị cáo buộc đã cố tình che giấu bằng chứng về hiện tượng rò rỉ hydro gần các bộ phận động cơ nóng, một vấn đề có thể dẫn tới nguy cơ nổ. Đơn kiện cũng mô tả các sự cố mất công suất đột ngột, trễ ga, mất phanh hoặc không phản hồi khi tăng tốc, trong một số trường hợp đã dẫn đến va chạm hoặc suýt gây tai nạn. Có tài xế khai rằng họ “đạp hết ga nhưng xe không phản ứng, vài giây sau mới đột ngột tăng tốc trở lại”, một hiện tượng mà một số kỹ thuật viên được cho là đã ví như “quả bom hydro hẹn giờ”.

Các nguyên đơn tiếp tục cáo buộc rằng Toyota và FirstElement Fuel duy trì một mạng lưới trạm nạp hydro kém ổn định hơn nhiều so với quảng cáo, với nhiều trạm thường xuyên đóng cửa, hết nhiên liệu hoặc ngừng hoạt động. Một trạm tại Torrance, California, bị nêu đích danh vì cung cấp hydro bị nhiễm bẩn, khiến ít nhất 75 xe Mirai bị hư hại vĩnh viễn. Ngoài ra, bộ phận tài chính của Toyota, tên gọi Toyota Motor Credit Corporation, còn bị tố sử dụng biện pháp thu hồi nợ quyết liệt đối với những khách hàng có xe không thể sử dụng vì không tiếp cận được nguồn nhiên liệu.

Không chỉ dừng ở đó, đơn kiện còn cho rằng hành vi của Toyota đã vi phạm “Thỏa thuận Truy tố Hoãn lại” (Deferred Prosecution Agreement) mà hãng ký với Bộ Tư pháp Mỹ năm 2014. Khi đó, Toyota từng thừa nhận che giấu lỗi kỹ thuật liên quan đến hiện tượng “xe tự tăng tốc” và cam kết sẽ trung thực trong việc báo cáo mọi vấn đề an toàn trong tương lai. Các nguyên đơn khẳng định việc không công bố rủi ro của hệ thống hydro và mạng lưới nạp nhiên liệu đã vi phạm cam kết này.

Trạm nạp hydro True Zero thuộc FirstElement Fuel, đối tác của Toyota tại Mỹ

Vụ kiện yêu cầu tòa án áp dụng mức bồi thường gấp ba lần thiệt hại thực tế theo quy định của đạo luật RICO, đồng thời ban hành lệnh cấm tạm thời đối với hoạt động kinh doanh xe hydro của Toyota tại California. Luật sư Ingber nhấn mạnh thêm: “Toyota xây dựng danh tiếng dựa trên niềm tin. Vụ kiện này sẽ cho thấy niềm tin đó đã bị phản bội như thế nào và tại sao người tiêu dùng xứng đáng nhận được sự công bằng ngay lúc này”.

Hiện Toyota chưa đưa ra phản hồi chi tiết về vụ kiện. Trong các tuyên bố trước đây, hãng thừa nhận những khó khăn liên quan đến mạng lưới nạp hydro và đã tạm dừng bán Mirai tại một số khu vực, song chưa bình luận về các cáo buộc gian lận hay che giấu thông tin. Giới quan sát dự đoán Toyota sẽ bác bỏ cáo buộc theo RICO, lập luận rằng tính ổn định của mạng lưới nạp nhiên liệu nằm ngoài phạm vi kiểm soát trực tiếp của hãng và rằng hãng đã tuân thủ các nghĩa vụ báo cáo an toàn theo quy định.

Vụ kiện này có thể tác động sâu rộng đến toàn ngành, đặc biệt là với các nhà sản xuất phát triển xe hydro hoặc xe sử dụng nhiên liệu mới, vốn phụ thuộc vào cơ sở hạ tầng năng lượng riêng biệt. Nếu được tòa án chấp thuận, vụ kiện có thể tạo nên một tiền lệ cho phép truy cứu trách nhiệm của các hãng xe không chỉ về lỗi kỹ thuật của sản phẩm, mà còn về sự thất bại trong hệ sinh thái hạ tầng hỗ trợ công nghệ đó.

Duy Thành