 |
| Tuổi đời trung bình của xe điện đang lưu hành ở thị trường Trung Quốc chỉ khoảng 1,8 năm, thấp hơn nhiều so với xe sử dụng động cơ đốt trong |
Lượng xe điện tại Trung Quốc có tuổi đời trung bình thấp hơn rất nhiều so với xe sử dụng động cơ đốt trong. Thoạt nhìn, con số này có thể khiến nhiều người cho rằng người tiêu dùng chỉ sử dụng xe điện trong khoảng đôi ba năm trước khi đổi xe mới, nhưng thực tế lại phức tạp hơn. Tuy nhiên, những số liệu này cũng phản ánh một mô hình kinh doanh đang ngày càng gây tranh cãi khi khuyến khích người dùng thay xe sớm hơn, khiến giá trị xe cũ giảm nhanh và tạo áp lực nâng cấp liên tục.
Dựa theo Báo cáo Phát triển Thị trường Hậu mãi Ô tô Trung Quốc 2025 do Hiệp hội Các nhà sản xuất Ô tô Trung Quốc (CAAM) và Hejun Consulting phối hợp thực hiện, tuổi đời trung bình của các phương tiện sử dụng năng lượng mới (NEV) đang lưu hành chỉ khoảng 1,8 năm, trong khi xe du lịch sử dụng động cơ đốt trong có tuổi đời trung bình khoảng 8,2 năm.
Con số này không đồng nghĩa với việc người dùng Trung Quốc sẽ bán xe điện của mình sau chưa đầy hai năm sử dụng. Thay vào đó, đây chủ yếu là hệ quả của tốc độ tăng trưởng bùng nổ của thị trường xe điện Trung Quốc kể từ năm 2021, khi hàng triệu xe mới liên tục được đưa vào lưu thông, kéo tuổi đời trung bình của toàn bộ lượng xe xuống mức rất thấp.
Dù vậy, báo cáo cũng cho thấy một đặc điểm rất khác biệt của thị trường ô tô lớn nhất thế giới. Trung Quốc không chỉ bán nhiều xe điện nhất, mà còn phát triển, nâng cấp và thay thế các mẫu xe với tốc độ nhanh chưa từng có, đồng thời tạo nên những nguy cơ tiềm ẩn phía sau.
Xe điện ngày càng giống sản phẩm công nghệ tiêu dùng
 |
Thực tế mà nói, thị trường xe điện Trung Quốc đang vận hành với tốc độ gần giống ngành điện tử tiêu dùng. Nếu các hãng xe truyền thống thường duy trì một thế hệ sản phẩm trong khoảng 5-7 năm trước khi thiết kế lại hoàn toàn, thì nhiều hãng xe Trung Quốc đang tung ra các bản nâng cấp lớn chỉ sau khoảng 2-3 năm.
Những thay đổi cũng không còn dừng ở thiết kế hay cải tiến cơ khí nhỏ, mà thường bao gồm bộ xử lý mạnh hơn, chip hỗ trợ lái xe tự động thế hệ mới, pin dung lượng lớn hơn, tốc độ sạc nhanh hơn cùng hệ thống phần mềm được nâng cấp đáng kể. Điều này khiến một mẫu xe mới chỉ ra mắt vài năm trước cũng có thể nhanh chóng trở nên lỗi thời về mặt công nghệ, dù khả năng vận hành cơ khí vẫn hoàn toàn bình thường.
Hơn nữa, chính tốc độ đổi mới nói trên khiến nhiều chuyên gia ví ngành xe điện Trung Quốc với thị trường điện thoại thông minh hơn là ngành công nghiệp ô tô truyền thống. Người tiêu dùng nước này đang ngày càng phải mua một sản phẩm mà giá trị phụ thuộc nhiều vào phần mềm, sức mạnh tính toán và các tính năng số, thay vì chỉ là động cơ, hệ truyền động hay khung gầm.
Chu kỳ sản phẩm ngắn đi kèm nhiều hệ lụy
 |
Mặt trái của chiến lược chu kỳ sản phẩm ngắn đang dần bộc lộ rõ hơn khi nhiều công nghệ mới không thể được bổ sung thông qua cập nhật phần mềm đơn thuần. Những thay đổi về chip xử lý, phần cứng hỗ trợ lái xe, kiến trúc pin hay hệ thống sạc thường đòi hỏi phải mua một mẫu xe hoàn toàn mới. Đối với người dùng, điều này đồng nghĩa rằng một chiếc xe điện vẫn hoạt động tốt có thể nhanh chóng mất đi sức hấp dẫn về mặt công nghệ.
Bên cạnh đó là cuộc chiến giá kéo dài trên thị trường xe điện Trung Quốc. Các hãng liên tục giảm giá hoặc tung ra phiên bản mới với trang bị tốt hơn chỉ sau thời gian ngắn kể từ khi mẫu xe trước được bán ra. Điều này giúp xe điện mới trở nên dễ tiếp cận hơn, nhưng đồng thời cũng khiến xe cũ bị mất giá trị rất nhanh.
Bloomberg nhận định giá trị bán lại sụt giảm nhanh đang trở thành một trong những thách thức lớn nhất của thị trường xe điện toàn cầu, trong đó sự cạnh tranh khốc liệt tại Trung Quốc càng làm xu hướng này diễn ra mạnh hơn.
Theo số liệu từ báo cáo của CAAM, một mẫu xe điện tại Trung Quốc sau ba năm sử dụng chỉ còn giữ được trung bình khoảng 43,35% giá trị ban đầu, thấp hơn so với nhiều mẫu xe sử dụng động cơ đốt trong cùng phân khúc.
Mô hình kinh doanh khuyến khích người dùng đổi xe
 |
Nhiều ý kiến cho rằng ngành xe điện Trung Quốc đang ngày càng vận hành theo mô hình khuyến khích người tiêu dùng thay xe thường xuyên hơn là sở hữu xe trong thời gian dài. Thay vì tập trung kéo dài vòng đời sản phẩm thông qua việc hỗ trợ phần cứng lâu dài và nâng cấp dần theo thời gian, các nhà sản xuất cạnh tranh bằng cách liên tục tung ra thế hệ xe mới với nhiều công nghệ được quảng cáo mạnh mẽ là hiện đại hơn. Chiến lược này giúp duy trì lượng tiêu thụ trong một thị trường cạnh tranh khốc liệt, nhưng cũng rút ngắn khoảng thời gian mà các mẫu xe hiện có còn giữ được sức cạnh tranh.
Đối với người tiêu dùng, tác động về tài chính có thể rất lớn. Một chiếc xe mới mua vài năm trước có thể nhanh chóng thua kém thế hệ kế nhiệm về tốc độ sạc, sức mạnh tính toán, khả năng hỗ trợ lái hay các tính năng kết nối, đồng thời mất giá rất nhanh trên thị trường xe cũ. Điều này không nhất thiết đồng nghĩa chiếc xe kém bền hay thiếu tin cậy, nhưng rõ ràng là xe có nguy cơ trở nên lỗi thời về mặt công nghệ từ rất lâu trước khi kết thúc vòng đời sử dụng về mặt cơ khí.
Duy Thành
Copy link
