 |
| Chủ xe cần để tâm tới những dấu hiệu cho thấy chiếc xe của mình có thể đang phát thải cao bất thường |
Việc kiểm định khí thải ô tô ngày càng được siết chặt theo lộ trình mới tại Việt Nam. Điều này đồng nghĩa với việc những chiếc xe có động cơ hoạt động không tối ưu, hệ thống xử lý khí thải xuống cấp hoặc cảm biến gặp trục trặc sẽ khó đáp ứng các giới hạn phát thải.
Trên thực tế, phần lớn xe không đạt kiểm định khí thải không hỏng hóc nghiêm trọng mà chỉ gặp các lỗi tích tụ trong quá trình sử dụng. Nếu được phát hiện và xử lý sớm, nhiều trường hợp chỉ cần bảo dưỡng hoặc thay thế một số chi tiết có giá thành không quá cao.
Dưới đây là các dấu hiệu phổ biến cho thấy chiếc xe có thể đang phát thải cao hơn bình thường.
Đèn Check Engine bật sáng
 |
Đây là một trong những dấu hiệu rõ ràng nhất cho thấy hệ thống điều khiển động cơ đã phát hiện bất thường. Trên các mẫu xe đời mới, đèn Check Engine thường liên quan trực tiếp đến các hệ thống kiểm soát khí thải.
Nguyên nhân có thể xuất phát từ nhiều bộ phận như cảm biến oxy (O2 sensor), cảm biến lưu lượng khí nạp (MAF), cảm biến áp suất đường ống nạp (MAP), bugi, cuộn đánh lửa, kim phun nhiên liệu hoặc bộ xúc tác khí thải (catalytic converter). Khi một trong các bộ phận này hoạt động không chính xác, ECU sẽ điều chỉnh tỷ lệ hòa khí sai lệch. Hỗn hợp quá giàu nhiên liệu hoặc quá nghèo đều khiến lượng khí CO, HC hoặc NOx tăng lên đáng kể.
Một số xe vẫn vận hành bình thường dù đèn Check Engine sáng, khiến chủ xe chủ quan tiếp tục sử dụng trong thời gian dài. Tuy nhiên, đây lại là nhóm xe có nguy cơ không đạt kiểm định khí thải cao nhất.
Nếu đèn Check Engine xuất hiện, chủ xe nên đọc mã lỗi bằng máy chẩn đoán OBD để xác định chính xác nguyên nhân thay vì chỉ xóa lỗi. Việc tắt đèn nhưng không khắc phục sự cố sẽ không giải quyết được vấn đề phát thải.
Xuất hiện khói đen, khói xanh hoặc khói trắng
Màu sắc của khí xả thường phản ánh khá chính xác tình trạng động cơ. Khói đen thường xuất hiện khi động cơ đốt quá nhiều nhiên liệu. Nguyên nhân có thể do kim phun bị rò rỉ, lọc gió quá bẩn, cảm biến lưu lượng khí nạp hoạt động sai hoặc turbo gặp vấn đề trên xe diesel. Lượng muội than và hạt bụi trong khí xả sẽ tăng lên đáng kể.
Khói xanh cho thấy dầu bôi trơn đang lọt vào buồng đốt. Hiện tượng này thường liên quan đến xéc-măng mòn, phớt xu-páp hỏng hoặc turbo xuống cấp. Ngoài việc tiêu hao dầu, xe cũng sẽ phát sinh nhiều hạt bụi và hydrocarbon hơn bình thường.
Khói trắng mỏng trong vài phút đầu khi khởi động vào buổi sáng thường chỉ là hơi nước ngưng tụ và không đáng lo ngại. Tuy nhiên, nếu khói trắng dày xuất hiện liên tục sau khi động cơ đã đạt nhiệt độ làm việc, nguyên nhân có thể là nước làm mát lọt vào buồng đốt do hỏng gioăng quy lát hoặc nứt thân máy.
Bất kỳ hiện tượng khói màu kéo dài nào cũng là dấu hiệu cho thấy chiếc xe cần được kiểm tra trước khi tham gia kiểm định khí thải.
Xe hao nhiên liệu bất thường
 |
Một chiếc xe vốn tiêu thụ khoảng 7 lít/100 km nhưng đột nhiên tăng lên 8,5 hoặc 9 lít/100 km thường là dấu hiệu động cơ không còn đốt cháy nhiên liệu hiệu quả. Nguyên nhân có thể đến từ lọc gió bẩn, kim phun bị bám cặn, cảm biến oxy hoạt động sai, cảm biến MAF hỏng hoặc bugi đánh lửa yếu. Trong nhiều trường hợp, ECU sẽ tự động làm giàu hỗn hợp nhiên liệu để bù trừ cho các tín hiệu cảm biến không chính xác.
Khi lượng nhiên liệu nhiều hơn mức cần thiết, quá trình cháy sẽ không hoàn toàn, làm tăng khí CO và hydrocarbon chưa cháy hết. Đây là hai chỉ tiêu quan trọng trong quá trình kiểm định khí thải đối với xe sử dụng động cơ xăng. Ngoài ảnh hưởng đến môi trường, tình trạng này còn khiến chi phí sử dụng xe tăng lên đáng kể nếu kéo dài.
Nếu nhận thấy mức tiêu hao nhiên liệu tăng bất thường trong khi điều kiện vận hành không thay đổi, chủ xe nên kiểm tra hệ thống nạp khí, bugi, kim phun và các cảm biến điều khiển động cơ trước khi đưa xe đi kiểm định.
Động cơ rung mạnh khi chạy không tải
Ở trạng thái không tải, động cơ khỏe mạnh thường duy trì vòng tua ổn định và ít rung lắc. Nếu xe rung nhiều khi dừng đèn đỏ hoặc vòng tua dao động liên tục, quá trình đốt cháy trong xi-lanh có thể đang diễn ra không đồng đều. Các nguyên nhân phổ biến gồm bugi mòn, cuộn đánh lửa yếu, kim phun bẩn, bướm ga đóng nhiều muội than hoặc hiện tượng bỏ máy (misfire).
Khi một hoặc nhiều xi-lanh không đốt cháy hoàn toàn, lượng nhiên liệu chưa cháy sẽ đi thẳng vào hệ thống xả. Điều này không chỉ làm tăng lượng hydrocarbon mà còn có thể khiến bộ xúc tác khí thải quá nhiệt và giảm tuổi thọ.
Nếu tình trạng rung chỉ xuất hiện thỉnh thoảng nhưng ngày càng rõ rệt, chủ xe không nên tiếp tục sử dụng trong thời gian dài mà cần kiểm tra hệ thống đánh lửa và nhiên liệu.
Có mùi xăng sống hoặc mùi nhiên liệu quanh xe
 |
Thông thường, khí thải sau khi đi qua bộ xúc tác sẽ gần như không còn mùi xăng rõ rệt. Nếu xuất hiện mùi xăng sống quanh xe hoặc phía sau ống xả, điều đó cho thấy nhiên liệu chưa được đốt cháy hoàn toàn hoặc đang bị rò rỉ ở đâu đó trong hệ thống. Nguyên nhân có thể là kim phun rò rỉ, bugi đánh lửa yếu, áp suất nhiên liệu quá cao hoặc hệ thống thu hồi hơi xăng (EVAP) gặp sự cố.
Ngoài nguy cơ tăng phát thải, đây còn là vấn đề liên quan đến an toàn vì hơi xăng có khả năng bắt lửa trong điều kiện thích hợp. Chủ xe nên kiểm tra sớm nếu phát hiện mùi nhiên liệu kéo dài, đặc biệt khi mùi xuất hiện ngay cả lúc xe đang dừng hoặc vừa khởi động.
Xe yếu máy, tăng tốc chậm
Động cơ mất công suất không chỉ ảnh hưởng đến trải nghiệm lái mà còn có thể phản ánh hiệu suất đốt cháy đang suy giảm. Một số nguyên nhân phổ biến gồm bộ xúc tác khí thải bị tắc, lọc gió quá bẩn, kim phun hoạt động kém, áp suất nhiên liệu không đủ hoặc cảm biến điều khiển động cơ gửi tín hiệu sai.
Đặc biệt, khi bộ xúc tác bị tắc, khí xả không thoát ra ngoài hiệu quả sẽ tạo áp suất ngược lớn trong đường ống xả. Động cơ phải làm việc nặng hơn, khả năng tăng tốc giảm và mức tiêu hao nhiên liệu cũng tăng theo.
Nếu xe có hiện tượng ì máy kéo dài, chủ xe nên kiểm tra cả hệ thống nạp, hệ thống xả và các cảm biến liên quan thay vì chỉ thay bugi hoặc vệ sinh kim phun.
Động cơ phát ra tiếng nổ bất thường
 |
Các tiếng nổ lụp bụp từ ống xả, tiếng nổ trong đường nạp hoặc hiện tượng kích nổ khi tăng tốc đều cho thấy quá trình cháy trong động cơ đang diễn ra không bình thường. Hiện tượng này có thể liên quan đến bugi, cuộn đánh lửa, thời điểm đánh lửa sai, tỷ lệ hòa khí không phù hợp hoặc nhiên liệu có chất lượng kém.
Khi nhiên liệu không cháy đúng thời điểm hoặc không cháy hết, lượng khí thải độc hại sẽ tăng lên. Nếu kéo dài, bộ xúc tác khí thải cũng có nguy cơ hư hỏng do phải xử lý lượng nhiên liệu dư lớn hơn bình thường.
Bất kỳ tiếng nổ bất thường nào xuất hiện thường xuyên đều cần được kiểm tra bằng thiết bị chẩn đoán thay vì chỉ dựa vào cảm nhận khi lái xe.
Duy Thành
Copy link
