 |
| Hệ thống camera giao thông AI thí điểm tại Athens, Hy Lạp đã ghi nhận hàng chục nghìn trường hợp vi phạm chỉ sau vài tuần hoạt động |
Trong vài năm trở lại đây, trí tuệ nhân tạo (AI) không còn chỉ giới hạn trong chatbot hay công cụ tìm kiếm. Công nghệ này ngày càng trở thành một phần của hạ tầng công cộng, bao gồm cả những lĩnh vực tác động trực tiếp đến đời sống thường nhật. Một trong những ví dụ rõ nét nhất là lĩnh vực xử lý vi phạm giao thông, nơi các hệ thống dựa trên AI đang dần thay đổi cách luật giao thông được giám sát và thực thi. Tại Châu Âu, Hy Lạp đang nổi lên như một trong những quốc gia thử nghiệm tích cực nhất cho hướng đi này.
Cụ thể, giới chức Hy Lạp gần đây đã công bố những kết quả ban đầu từ chương trình thí điểm sử dụng camera giao thông ứng dụng AI, và các con số cho thấy cả quy mô vấn đề lẫn mức độ bao phủ của công nghệ. Đầu tháng 1/2026, dữ liệu sơ bộ cho thấy chỉ một camera AI tại thủ đô Athens đã ghi nhận hơn 1.000 trường hợp vi phạm trong vòng bốn ngày. Sau đó không lâu, những thống kê đầy đủ hơn được công bố: trong khoảng thời gian từ ngày 15/12 đến 8/1, chỉ với tám camera, hệ thống đã ghi nhận tổng cộng 28.973 trường hợp vi phạm.
Không chỉ là camera bắn tốc độ
Khác với các camera đo tốc độ truyền thống vốn chỉ tập trung vào một loại vi phạm, các hệ thống mới này được thiết kế để theo dõi cùng lúc nhiều hành vi của người lái xe. Chúng liên tục phân tích luồng giao thông và từng phương tiện riêng lẻ, cho phép cơ quan chức năng phát hiện nhiều loại vi phạm khác nhau cùng lúc. Đây là một bước tiến lớn về năng lực thực thi, nhưng đồng thời cũng làm gợi lên những lo ngại về phạm vi và mức độ xâm nhập của hoạt động giám sát.
 |
| Hệ thống camera giao thông AI tại Hy Lạp dường như là được cung cấp bởi Acusensus |
Các hệ thống này dường như là được cung cấp bởi Acusensus, một công ty có trụ sở tại Australia. Các giải pháp giám sát giao thông bằng AI của hãng này hiện đã được sử dụng tại Anh, Hy Lạp, Australia và một số quốc gia khác. Những hệ thống tương tự cũng đã bắt đầu được triển khai tại một số khu vực ở Mỹ.
Những camera của Acusensus có thể tự động phát hiện người lái xe sử dụng điện thoại di động, không thắt dây an toàn, chạy quá tốc độ, vượt đèn đỏ hoặc đi vào làn đường dành riêng cho xe buýt. Toàn bộ quá trình đều diễn ra một cách tự động, không cần con người phải theo dõi liên tục tại chỗ. Mặc dù vị trí các camera tại Athens đều được công khai, khối lượng vi phạm ghi nhận được cho thấy nhiều tài xế vẫn hành xử như thể việc kiểm soát chỉ mang tính cục bộ hoặc không thường xuyên.
Những kết quả ban đầu tại Athens
Nhóm camera đầu tiên được lắp đặt tại bảy vị trí trọng điểm quanh Athens và các khu vực phía nam thành phố, chủ yếu dọc theo những trục đường lớn và các nút giao thông đông đúc. Cho dù phạm vi triển khai còn hạn chế, nhưng hệ thống này vẫn ghi nhận hơn 1.100 trường hợp vi phạm mỗi ngày, một mức độ bao phủ mà các biện pháp kiểm tra truyền thống khó có thể đạt được.
Theo dữ liệu từ Bộ Chuyển đổi số Hy Lạp, chỉ riêng một camera trên đại lộ Syngrou đã ghi nhận hơn 8.000 trường hợp không thắt dây an toàn hoặc sử dụng điện thoại khi lái xe. Camera này cũng phát hiện 1.028 trường hợp chạy quá tốc độ trong khu vực có giới hạn 90 km/h.
Tại các nút giao thông lớn, vi phạm vượt đèn đỏ dường như đặc biệt phổ biến. Trên đại lộ Vouliagmenis, một camera duy nhất đã ghi nhận 13.722 trường hợp vượt đèn đỏ trong chưa đầy một tháng. Trên đại lộ Mesogeion ở khu vực Chalandri, một camera khác cũng ghi nhận 5.872 trường hợp vi phạm tương tự trong cùng khoảng thời gian.
Từ giai đoạn thí điểm đến xử phạt tự động
Hiện tại, hệ thống camera AI nói trên vẫn đang trong giai đoạn hiệu chỉnh và đánh giá. Các hành vi vi phạm đã được ghi nhận, nhưng chưa được tự động chuyển thành quyết định xử phạt. Điều này dự kiến sẽ thay đổi khi hệ thống được tích hợp hoàn chỉnh, khi đó người vi phạm sẽ nhận thông báo phạt điện tử trực tiếp, kèm theo hình ảnh chứng minh.
 |
| Các camera giao thông AI có thể tự động phát hiện người lái xe sử dụng điện thoại di động, không thắt dây an toàn, chạy quá tốc độ, vượt đèn đỏ hoặc đi vào làn đường dành riêng cho xe buýt |
Mức phạt tại Hy Lạp được đánh giá là khá cao so với mặt bằng thu nhập địa phương. Việc không thắt dây an toàn hoặc sử dụng điện thoại khi lái xe sẽ bị phạt 350 euro (1,07 triệu đồng). Các lỗi chạy quá tốc độ bị phạt từ 150 đến 750 euro (4,6 – 23 triệu đồng), tùy mức độ. Hành vi vượt đèn đỏ sẽ bị phạt 700 euro (21,5 triệu đồng) và tước bằng lái 60 ngày ở lần vi phạm đầu tiên, tăng lên 1.000 euro (30,7 triệu đồng) và 180 ngày ở lần thứ hai, và 2.000 euro (61,5 triệu đồng) kèm tước bằng một năm đối với người tái phạm. Để so sánh, mức lương trung bình mỗi tháng tại Hy Lạp vào khoảng 1.200 đến 1.300 euro (36,9 – 40 triệu đồng).
Những câu hỏi về quyền riêng tư và pháp lý
Như đã đề cập, việc mở rộng nhanh chóng các hệ thống thực thi dựa trên AI cũng làm dấy lên nhiều tranh luận về quyền riêng tư và bảo vệ dữ liệu. Những câu hỏi chính bao gồm việc dữ liệu hình ảnh được lưu trữ trong bao lâu, ai có quyền truy cập, và dữ liệu đó có thể được sử dụng cho những mục đích nào ngoài việc xử lý vi phạm giao thông.
Một số ý kiến cho rằng hệ thống này cuối cùng có thể đối mặt với các thách thức pháp lý theo luật bảo vệ dữ liệu của Hy Lạp hoặc Liên minh châu Âu, đặc biệt nếu các quy định về quản trị dữ liệu và minh bạch không được xác định rõ ràng ngay từ đầu. Đây cũng không phải là lần đầu tiên một dự án quản trị số quy mô lớn tại Hy Lạp gặp phải sự xem xét pháp lý sau khi đã triển khai.
Dù vậy, việc mở rộng hệ thống vẫn sẽ tiếp tục. Toàn bộ chương trình bao gồm khoảng 2.000 camera cố định và 500 thiết bị di động, với tổng ngân sách vào khoảng 93,8 triệu euro trước thuế, bao gồm chi phí mua sắm, lắp đặt, tích hợp, vận hành và bảo trì.
Một xu hướng toàn cầu
Hy Lạp không phải là trường hợp duy nhất triển khai hệ thống camera AI thế hệ mới. Câu chuyện áp dụng AI trong thực thi luật giao thông đã trở nên quen thuộc tại các quốc gia như Anh, Đức, Pháp, Tây Ban Nha và Australia, và các hệ thống tương tự cũng ngày càng phổ biến tại Mỹ, Trung Quốc, Nhật Bản, Ấn Độ và nhiều nước Trung Đông. Việc thực thi dựa trên dữ liệu và tự động hóa đang dần trở thành một chuẩn mực toàn cầu thay vì chỉ là giải pháp thử nghiệm.
Liên hệ và bối cảnh tại Việt Nam
Tại Việt Nam, công tác ứng dụng công nghệ trong quản lý giao thông cũng đã tăng tốc mạnh mẽ trong những năm gần đây, chuyển dần từ giám sát đơn thuần sang các hệ thống hỗ trợ bởi AI. Các đô thị lớn như Hà Nội và TP.HCM đã mở rộng mạng lưới camera giao thông, trung tâm điều hành tập trung và các nền tảng xử phạt điện tử, cho phép phát hiện các lỗi vượt đèn đỏ, đi sai làn và nhiều hành vi vi phạm khác dựa trên dữ liệu ghi nhận thay vì chỉ dựa vào tuần tra trực tiếp.
 |
| Tại Việt Nam, camera giao thông AI cũng đã được triển khai thí điểm tại Hà Nội và TP.HCM |
Tại TP.HCM, một mạng lưới thí điểm gồm 31 camera giao thông ứng dụng AI tại các nút giao trọng điểm đã bắt đầu chính thức ghi nhận vi phạm từ ngày 1/9/2025. Chỉ trong khoảng một tháng đầu vận hành, hệ thống đã phát hiện hơn 3.400 trường hợp vi phạm, bao gồm vượt đèn đỏ và đi sai làn, với hồ sơ được chuyển về các đơn vị tập trung để rà soát và xử lý trước khi gửi thông báo đến chủ phương tiện.
Tại Hà Nội, quy mô triển khai còn lớn hơn. Thành phố đã bắt đầu kích hoạt hệ thống camera AI và đèn tín hiệu giao thông thông minh từ giữa tháng 12/2025, với hơn 1.800 camera được lắp đặt trên hàng chục tuyến đường chính và gần 200 nút giao thông quan trọng. Chỉ trong vài ngày đầu vận hành, hệ thống đã ghi nhận hàng trăm trường hợp vi phạm. Sau khoảng một tháng, đến giữa tháng 1/2026, cơ quan chức năng cho biết đã có hơn 6.300 trường hợp bị hệ thống đánh dấu để đưa vào quy trình xử lý, chủ yếu liên quan đến lỗi vượt đèn đỏ, đi sai làn và một số hành vi vi phạm phổ biến khác.
Các hệ thống này được thiết kế để tự động phân tích hình ảnh và video, nhận diện nhiều loại hành vi vi phạm và truyền dữ liệu về nền tảng tập trung để tiếp tục rà soát và xử lý hành chính. Trong khi việc xử phạt vẫn cần tuân thủ các quy trình xác minh, hướng đi tổng thể cho thấy mô hình này khá tương đồng với những gì Hy Lạp và nhiều quốc gia khác đang triển khai, tức là mở rộng phạm vi kiểm soát và tăng cường tính liên tục của việc thực thi luật giao thông bằng công nghệ trí tuệ nhân tạo.
Duy Thành
Copy link
