Xe điện có thể bị quá nhiệt trong mùa hè không?

Xe điện có thể bị quá nhiệt trong mùa hè, nếu điều kiện thời tiết nắng nóng mùa hè

Không chỉ người lái mà cả chiếc xe cũng phải “gồng mình” khi nhiệt độ ngoài trời tăng cao, đặc biệt trong những đợt nắng nóng kéo dài tại Việt Nam. Mặt đường hấp nhiệt, không khí oi bức kéo dài nhiều giờ liền, trong khi xe vẫn phải vận hành, sạc pin và duy trì hiệu suất ổn định trong điều kiện không hề lý tưởng.

Trong bối cảnh xe điện ngày càng phổ biến, một câu hỏi bắt đầu xuất hiện thường xuyên hơn đó là: Liệu xe điện (EV) có gặp rủi ro quá nhiệt giống như xe dùng động cơ đốt trong, nhất là khi phải di chuyển và sạc pin dưới thời tiết khắc nghiệt? Câu trả lời ngắn gọn là có. Xe điện hoàn toàn có thể bị quá nhiệt, nhưng hiếm, và không theo cách giống như động cơ đốt trong.

Giống như mọi thiết bị dùng pin phức tạp, bộ pin trên EV được thiết kế để hoạt động trong một khoảng nhiệt độ tối ưu trong suốt quá trình vận hành. Các nhà sản xuất trang bị hệ thống quản lý nhiệt chuyên dụng nhằm giữ pin trong ngưỡng an toàn, thường dưới khoảng 45 độ C, thông qua làm mát bằng dung dịch, kiểm soát nhiệt chủ động và nhiều lớp bảo vệ khác.

Vậy điều gì xảy ra nếu pin quá nóng?

Những nguyên nhân gây nên đèn cảnh báo nhiệt pin xe điện

Trong những trường hợp hiếm hoi EV bị quá nhiệt, tác động thường thể hiện trước tiên ở hiệu suất sạc và phạm vi hoạt động. Xe sẽ chủ động giảm tốc độ sạc để hạn chế rủi ro hư hại do nhiệt, trong khi quãng đường di chuyển có thể giảm vì hệ thống phải ưu tiên làm mát và kiểm soát nhiệt độ.

Ở kịch bản xấu nhất, nếu pin bị hư hại nghiêm trọng, nhiệt độ có thể tăng không kiểm soát và dẫn đến hiện tượng “thermal runaway” (thoát nhiệt), tức một chuỗi phản ứng tự duy trì có thể gây cháy đáng sợ. Tuy nhiên, đây là tình huống cực đoan và hiếm gặp, tương tự như sự cố nghiêm trọng ở động cơ đốt trong.

Quá trình này không xảy ra ngay lập tức mà trải qua nhiều giai đoạn. Ban đầu là sự phân hủy lớp SEI (solid electrolyte interphase) ở khoảng 80 độ C, tạo ra các khí như ethene, carbon monoxide và carbon dioxide, khiến cell pin có thể phồng lên.

Hiện tượng thoát nhiệt pin xe điện có thể tạo thành đám cháy lớn, không thể kiểm soát

Khi nhiệt độ đạt khoảng 100 độ C, chất điện phân bắt đầu phân hủy, lớp ngăn cách bên trong pin suy yếu, khí nóng tích tụ và có thể gây đoản mạch. Trên 130 độ C, cực dương (cathode) phân rã và sinh ra oxy. Khi vượt ngưỡng khoảng 150 độ C, quá trình thoát nhiệt chính thức xảy ra.

Dù vậy, các hệ thống quản lý nhiệt trên xe điện hiện đại được đánh giá là rất hiệu quả. Hệ thống làm mát bằng dung dịch cho phép chất làm mát lưu thông trực tiếp qua các kênh tiếp xúc với cell pin, trong khi làm mát bằng không khí sử dụng luồng gió cưỡng bức để tản nhiệt. Các cơ chế này hoạt động liên tục cả khi xe chạy lẫn khi sạc.

Người dùng nên làm gì nếu EV có dấu hiệu quá nhiệt?

Dù hiếm bị quá nhiệt, nhưng xe điện vẫn cần được bảo vệ đúng cách trong mùa hè nắng nóng kéo dài

Trên thực tế, xe điện hiện đại sẽ tự động giảm công suất khi nhiệt độ pin tăng cao, giúp giảm tải và tạo điều kiện cho hệ thống làm mát hoạt động hiệu quả hơn. Tuy nhiên, nếu đèn cảnh báo nhiệt độ pin xuất hiện, người lái nên dừng xe ở vị trí an toàn và chờ hệ thống hạ nhiệt.

Tương tự xe động cơ đốt trong, việc phòng ngừa vẫn là yếu tố quan trọng. Người dùng nên tuân thủ hướng dẫn sạc tối ưu của nhà sản xuất, bảo dưỡng định kỳ và hạn chế vận hành xe ở cường độ cao liên tục, đặc biệt trong điều kiện nắng nóng.

Trong bối cảnh khí hậu Việt Nam, nơi nhiệt độ mùa hè tại nhiều khu vực có thể vượt 38 – 40 độ C, cả xe điện và xe xăng đều chịu áp lực nhiệt đáng kể. Việc đỗ xe dưới bóng râm, tránh tăng tốc gắt khi trời quá nóng và sử dụng xe hợp lý sẽ góp phần duy trì độ bền của hệ thống, đặc biệt là bộ pin trên xe điện.

Duy Thành