Biến "điểm lái xe" thành một trò chơi toàn dân, Hàn Quốc giảm hàng nghìn vụ tai nạn mỗi năm

Tmap là một ứng dụng dịch vụ bản đồ lái xe phổ biến ở Hàn Quốc

Mỗi quốc gia trên thế giới đều tìm cách làm cho đường phố giao thông ngày càng trở nên an toàn hơn, với một số đạt được điều đó nhờ ban hành luật lệ nghiêm khắc hơn và thực thi chặt chẽ hơn, trong khi một số khác nhờ cậy việc nâng cao công nghệ trên xe. Hàn Quốc lại chọn một hướng đi hết sức khác lạ đó là: biến hành vi lái xe thành một trò chơi thông qua ứng dụng di động.

Cụ thể, dịch vụ bản đồ được sử dụng rộng rãi nhất tại nước này, Tmap, cho biết chương trình “Điểm lái xe” của họ đã giúp ngăn chặn 31.366 vụ tai nạn trong giai đoạn 2018-2020, theo số liệu được chia sẻ trên trang The Korea Herald.

Con số này dựa trên mô hình nội bộ so sánh tỷ lệ tai nạn giữa nhóm tài xế đạt điểm cao và nhóm đạt điểm thấp, đồng thời có điều chỉnh theo quãng đường di chuyển. Dù chưa được kiểm chứng độc lập, nhưng kết quả phản ánh niềm tin ngày càng tăng rằng các hình thức khuyến khích “được trò chơi hóa” có thể cải thiện thói quen lái xe. Trong bối cảnh Hàn Quốc ghi nhận khoảng 200.000 vụ tai nạn mỗi năm, tuyên bố này đã thu hút sự chú ý.

“Đây đúng là một phần trong chiến lược truyền thông của công ty,” bà Chun Ji-yeon, nhà nghiên cứu cao cấp tại Trung tâm di động thuộc Viện Nghiên cứu Bảo hiểm Hàn Quốc nhận định. “Nhưng con số này vẫn là một thước đo cụ thể, dù chưa hoàn hảo, cho thấy việc Hàn Quốc áp dụng điểm số lái xe dưới dạng trò chơi đang tác động tích cực đến hành vi lái xe an toàn hơn.”

Cách thức hệ thống hoạt động

Ra mắt từ năm 2016, chương trình “Điểm lái xe” của Tmap sử dụng cảm biến trên điện thoại thông minh để theo dõi các yếu tố như tăng tốc, phanh, đánh lái và tốc độ. Người lái càng điều khiển xe mượt mà và tuân thủ luật giao thông thì điểm số càng cao. Những ai đạt điểm tốt có thể nhận ưu đãi như giảm phí bảo hiểm hoặc điểm quà tặng.

Chương trình “Điểm lái xe” của Tmap sử dụng cảm biến trên điện thoại thông minh để theo dõi và chấm điểm tài xế

Tính đến cuối năm 2024, Tmap đã ghi nhận hơn 19 triệu người tham gia, trong đó hơn 10 triệu người đủ điều kiện nhận ưu đãi bảo hiểm. Sức hút này đã thúc đẩy các đối thủ tại thị trường Hàn Quốc ra mắt tính năng tương tự, ví như Kakao Map triển khai từ năm 2022, Naver Map nối theo sau vào năm 2024 và cả nền tảng cho thuê xe Socar cũng tích hợp hệ thống chấm điểm.

Cuộc thi toàn xã hội

Khác với nhiều quốc gia nơi điểm số bảo hiểm chỉ mang tính riêng tư và phục vụ tính phí, ở Hàn Quốc, chúng trở thành một yếu tố xã hội. Điểm số lái xe được tích hợp trực tiếp vào các ứng dụng hàng chục triệu người thường sử dụng mỗi ngày và hiển thị cùng bảng xếp hạng so sánh với những tài xế khác.

“Đây là một trong số ít cuộc thi điểm số ở Hàn Quốc mà khi điểm tăng, tất cả đều được hưởng lợi,” bà Chun nói. “Lái xe an toàn hơn giúp giảm rủi ro tai nạn, công ty bảo hiểm giảm chi phí bồi thường và người lái tiết kiệm tiền. Đây là một sự trùng hợp lợi ích hiếm có”.

Điểm số lái xe trong ứng dụng Tmap được hiển thị rõ ràng để mọi người dễ theo dõi và so sánh

Với nhiều người dùng, sức hút không chỉ nằm ở lợi ích tài chính. “Khi đạt tuyệt đối 100 điểm trong tháng trước, tôi đã đăng lên mạng như một tấm huy chương,” Lee Ji-yeon, 39 tuổi, nhân viên văn phòng tại Incheon chia sẻ. “Điều đó khiến tôi suy nghĩ nhiều hơn về cách mình lái xe, ngay cả khi không ai quan sát”.

Một số khác lại thậm chí còn thừa nhận tìm cách lách luật chơi. “Nếu phải lái xe lúc giao thông ùn tắc, tôi chuyển sang Naver để điểm Tmap không bị giảm,” Kim Min-su, 32 tuổi, nhân viên marketing tại Seoul cho biết. “Nghe có vẻ ngớ ngẩn, nhưng năm ngoái tôi đã tiết kiệm được gần 200.000 won tiền bảo hiểm nhờ vậy”.

Hạn chế và bất cập

Tất nhiên, công nghệ của Tmap không phải lúc nào cũng hoạt động hoàn hảo. Ví dụ, hiện tượng lệch GPS có thể ghi nhận sai việc người lái chuyển làn, hoặc việc phanh gấp để tránh lỗi của xe khác lại làm giảm điểm số một cách oan uổng. Bởi vì tính chất người dùng tự nguyện tham gia, nên không tránh khỏi tình trạng chọn lọc khi những người lái cẩn thận hơn sẽ dễ đăng ký tham gia hơn.

“Bất kỳ chỉ số nào được coi trọng đều sẽ dẫn tới việc người ta lách luật,” bà Chun nhận định. Để khắc phục, Tmap đang thử nghiệm hệ thống chấm điểm theo ngữ cảnh, chẳng hạn cộng thêm điểm khi tuân thủ quy định khu vực trường học hoặc dừng hẳn trước khi rẽ phải.

Lo ngại bảo mật riêng tư

Giống như các công nghệ xe kết nối internet khác, lợi ích luôn đi kèm với rủi ro. Việc thu thập và lưu trữ dữ liệu lái xe nhạy cảm đặt ra câu hỏi về quyền riêng tư. Tại Mỹ, một số công ty như LexisNexis hay các hãng xe như General Motors từng đối mặt với kiện tụng liên quan đến vấn đề chia sẻ dữ liệu lái xe với công ty bảo hiểm. Giới phê bình cũng cảnh báo rằng những chương trình vốn mang tính tự nguyện có thể dần biến thành hệ thống giám sát rộng hơn với ít cơ chế bảo vệ.

Hiện tại, 31.366 vụ tai nạn được ngăn chặn vẫn chỉ là tuyên bố từ Tmap chứ chưa phải số liệu chính thức từ cơ quan chức năng của Hàn Quốc. Tuy nhiên, nó phản ánh một điều có thể nhìn thấy rõ trên đường phố Hàn Quốc ngày nay: những tài xế phanh sớm hơn, nhường đường lịch sự hơn và tự hào khoe điểm số của mình.

Duy Thành