Đất nước này lo ngại làn sóng xe điện giá rẻ Trung Quốc sẽ tiêu diệt ngành ô tô nội địa

Hình ảnh tàu chở xe điện giá rẻ Trung Quốc (hãng BYD) cập cảng Itajaí, Brazil

Xe điện thuần và xe plug-in hybrid giá rẻ từ Trung Quốc đang nhanh chóng tràn vào các thị trường toàn cầu, trong đó Brazil là một trong những điểm đến quan trọng nhất. Dẫn đầu làn sóng thâm nhập đó là BYD, nhà sản xuất xe điện lớn nhất trên thế giới ở hiện tại. Công ty này đã triển khai một đội tàu chuyên chở ô tô để tăng tốc xuất khẩu. Một trong những con tàu đó, BYD Shenzhen với kích thước ngang ngửa 20 sân bóng đá, gần đây đã cập cảng Itajaí, Brazil với hàng nghìn chiếc xe.

Theo Reuters, quy mô và tốc độ của các lô hàng như trên đang làm thay đổi cục diện thị trường ô tô của đất nước Nam Mỹ. Từ tháng 1 đến tháng 5 năm 2025, khoảng 22.000 xe sản xuất tại Trung Quốc đã được nhập khẩu vào Brazil. Dự báo cho thấy con số này có thể đạt tới 200.000 xe vào cuối năm, chiếm khoảng 8% tổng số xe du lịch mới đăng ký tại quốc gia này.

Sự gia tăng nhanh chóng đang gây lo ngại cho các nhà sản xuất và các tổ chức công đoàn địa phương, những người vốn cho rằng chính sách nhập khẩu hiện tại đang làm suy yếu đầu tư nội địa. “Các quốc gia trên thế giới đang bắt đầu đóng cửa với hàng Trung Quốc, nhưng Brazil thì không,” ông Aroaldo da Silva, một công nhân sản xuất của Mercedes-Benz và Chủ tịch IndustriALL Brasil, phát biểu.

Các nhà sản xuất xe Trung Quốc kiểm soát hơn 80% thị trường xe điện Brazil, theo dữ liệu của ABVE

Brazil hiện là thị trường ô tô lớn thứ 6 thế giới, một điểm đến hấp dẫn đối với các nhà sản xuất toàn cầu. Các hãng xe lâu đời như Volkswagen, General Motors và Stellantis đã đầu tư nhiều thập kỷ để xây dựng nhà máy và tạo việc làm tại Brazil. Trong khi đó, các thương hiệu mới như BYD, Great Wall Motor và Volvo hiện đang nhập khẩu xe nguyên chiếc từ nước ngoài, không tham gia sản xuất tại địa phương.

Một trong những nguyên nhân là do chính sách thuế quan của Brazil vẫn còn khá ưu đãi. Cách đây khoảng 10 năm, chính phủ nước này đã bãi bỏ thuế nhập khẩu xe điện để khuyến khích tiêu dùng. Mặc dù thuế 10% đối với xe điện đã được khôi phục trong năm 2023, nhưng mức này vẫn rất thấp so với các loại thuế mà Trung Quốc đang phải đối mặt tại châu Âu và Mỹ.

Theo quy định hiện hành, các nhà sản xuất có thể nhập khẩu tối đa 169 triệu USD giá trị xe plug-in hybrid và 226 triệu USD giá trị xe điện chạy pin vào Brazil mà không phải chịu thuế cho đến tháng 7 năm 2025. Sau đó, thuế nhập khẩu sẽ tăng dần sau mỗi 6 tháng và đạt mức 35% vào năm 2026. Một số bên liên quan trong ngành đang kêu gọi chính phủ Brazil áp dụng mức thuế này sớm hơn dự kiến để bảo vệ ngành sản xuất nội địa.

BYD đang xây dựng nhà máy tại Brazil nhưng gặp trì hoãn vì "scandal" về điều kiện sống của người lao động vào cuối năm 2024

“Chúng tôi ủng hộ sự xuất hiện của các thương hiệu mới ở Brazil để sản xuất, thúc đẩy ngành linh kiện, tạo việc làm và mang lại công nghệ mới,” ông Igor Calvet, Chủ tịch Hiệp hội các nhà sản xuất ô tô Brazil (ANFAVEA) nói với Reuters. “Nhưng khi nhập khẩu quá mức làm giảm đầu tư vào sản xuất trong nước, điều đó khiến chúng tôi lo ngại.”

Trước mắt, việc sản xuất tại Brazil của các công ty xe Trung Quốc vẫn còn rất hạn chế. BYD đã công bố kế hoạch chuyển đổi nhà máy Ford cũ tại bang Bahia thành cơ sở sản xuất xe điện. Tuy nhiên, sau khi bị phát hiện các vi phạm về điều kiện sống của người lao động vào cuối năm 2024, tiến độ hoàn thành và khai trương nhà máy này đã chịu trì hoãn đến tháng 12 năm 2026. Tương tự, Great Wall Motor cũng đã lùi kế hoạch sản xuất tại địa phương thêm một năm.

Một số nhà phân tích cho rằng làn sóng xe điện giá rẻ từ Trung Quốc có thể giúp người tiêu dùng địa phương tiếp cận phương tiện sạch dễ dàng hơn. Tuy nhiên, nếu không có biện pháp bảo vệ phù hợp, tác động tiêu cực đến đầu tư và việc làm trong nước có thể rất nghiêm trọng. Trong thời gian tới, các nhà sản xuất xe điện Trung Quốc vẫn có thể tận dụng chính sách thuế hiện hành để đẩy mạnh xuất khẩu vào Brazil. Liệu chính phủ quốc gia Nam Mỹ này có điều chỉnh lộ trình tăng thuế để bảo vệ ngành sản xuất trong nước hay không vẫn còn là vấn đề đang được theo dõi.

Duy Thành