Vạch trần hiện tượng "xe cũ 0 km" - Quả bom nổ chậm của ngành ô tô Trung Quốc?

Hiện tượng "Xe cũ 0 km" đang làm dấy lên các lo ngại đây có thể là quả bom nổ chậm của ngành ô tô Trung Quốc.

Trong những ngày vừa qua, hiện tượng “xe cũ 0 km” đã trở thành một vấn đề gây tranh luận nảy lửa trong ngành công nghiệp ô tô Trung Quốc và đang không ngừng thu hút thêm sự chú ý của nhiều bên liên quan. Những chiếc xe này hiện tràn ngập thị trường xe cũ, tạo nên mối lo ngại về tính minh bạch trong dữ liệu bán hàng, rủi ro đối với người tiêu dùng và sự ổn định dài hạn của thị trường trị giá hàng nghìn tỷ USD. Một số lãnh đạo trong ngành, bao gồm Chủ tịch Tập đoàn Great Wall Motor, ông Ngụy Kiến Quân, đã công khai chỉ trích hiện tượng này. Sau đây, chúng ta sẽ cùng tìm hiểu kỹ hơn vấn đề này thông qua sự phân tích của trang CarNewsChina.

Phía sau các con số đẹp

Cốt lõi của hiện tượng xe cũ 0 km nằm ở việc xe mới được ký là đã bán, thường là bởi các đại lý liên kết hoặc nền tảng bên thứ ba. Sau đó, chúng lại được bán giá rẻ trên thị trường như xe đã qua sử dụng, dù thực tế vẫn còn mới tinh. Phương thức này phục vụ nhiều mục đích gồm giúp nhà sản xuất đạt chỉ tiêu xe bán ra, đại lý giảm lượng hàng tồn kho khó tiêu thụ hoặc thậm chí lợi dụng các chính sách trợ giá và xuất khẩu gắn với tình trạng đăng ký xe.

Nhiều nhà phân tích chỉ ra rằng hiện tượng này phản ánh những góc khuất đáng lo ngại nhưng ít được đề cập trong ngành ô tô Trung Quốc. Ví dụ, tình trạng dư thừa công suất vẫn nghiêm trọng, với lượng xe du lịch tồn kho vượt 3,5 triệu chiếc tính đến tháng 4/2025. Một số nhà sản xuất hiện chỉ vận hành dưới 50% công suất và sử dụng các biện pháp quyết liệt để giảm bớt áp lực hàng tồn kho. Đồng thời, cuộc chiến giá khốc liệt và sự phụ thuộc vào trợ cấp của chính phủ, đặc biệt trong phân khúc xe năng lượng mới (NEV), đã tạo điều kiện cho các chiến thuật bán hàng thiếu minh bạch.

Rủi ro với người tiêu dùng

Dù được chào bán với giá rất hấp dẫn, đôi khi thấp hơn 30% so với giá đề xuất ban đầu, các xe cũ 0 km ẩn chứa rất nhiều rủi ro. Bảo hành thường bắt đầu tính từ ngày đăng ký, đồng nghĩa người mua có thể chỉ còn thời hạn bảo hành ngắn hoặc đã hết. Một số xe còn có khoản vay chưa thanh toán hoặc lịch sử sở hữu không rõ ràng, dẫn đến rủi ro pháp lý và tài chính.

Tác động cũng không chỉ dừng lại ở từng giao dịch đơn lẻ. Dữ liệu bán hàng bị thổi phồng có thể gây hiểu lầm cho nhà đầu tư, làm sai lệch nhu cầu thực tế của thị trường và bóp méo sự cạnh tranh. Giá trị xe đã qua sử dụng chân chính cũng chịu ảnh hưởng, với một số mẫu xe như BYD Qin L giảm 30–40% so với giá niêm yết chính thức, kéo theo “hiệu ứng domino” đến các mẫu xe cạnh tranh và làm sụp đổ kỳ vọng về giá.

Phản hồi của ngành và chính phủ Trung Quốc

Câu chuyện xe cũ 0 km đã bắt đầu thu hút sự chú ý của chính phủ Trung Quốc. Vào ngày 27 tháng 5, Bộ Thương mại nước này đã tổ chức cuộc họp với các bên liên quan lớn như BYD và Dongfeng. Nội dung chính của cuộc họp xoay quanh việc tăng cường tính minh bạch trong giao dịch xe cũ và ngăn chặn báo cáo dữ liệu bán hàng sai lệch. Có suy đoán cho rằng Trung Quốc có thể sẽ áp dụng các biện pháp tương tự như Ủy ban Chứng khoán Mỹ (SEC) trong việc xử lý hành vi “channel stuffing”, một hình thức thao túng tài chính bằng cách đẩy hàng tồn vào hệ thống phân phối để làm tăng doanh thu giả tạo.

Giới chuyên gia trong ngành xe Trung Quốc khuyến nghị các nhà sản xuất cần thay đổi chiến lược, tránh tầm nhìn ngắn hạn. Những cải cách được nêu bao gồm lập kế hoạch sản xuất cân đối hơn, minh bạch hóa lịch sử và bảo hành xe, cũng như mở rộng xuất khẩu xe cũ sang các thị trường nước ngoài như Nga để giảm áp lực nội địa.

Cách phát hiện xe cũ 0 km

Trước bối cảnh xe mới bán như xe cũ tràn lan, người mua Trung Quốc được khuyên nên kiểm tra kỹ các xe được quảng cáo là “gần như mới” với giá giảm sâu. Mức giảm trên 30% có thể là dấu hiệu của một chiếc xe cũ 0 km. Người tiêu dùng nên chủ động tra cứu số khung (VIN) để xác minh ngày đăng ký, lịch sử bảo dưỡng và thông tin bảo hiểm. Ưu tiên mua xe từ các đại lý uy tín, yêu cầu hợp đồng bảo hành bằng văn bản và xác nhận không còn nghĩa vụ tài chính nào là những điều cần thiết.

Khi mức chênh lệch giá thấp, ví dụ dưới 15%, các chuyên gia khuyên nên chọn xe mới để giữ nguyên thời hạn bảo hành và sự yên tâm. Tuy nhiên, trong trường hợp mức giảm lớn mang lại lợi ích vượt trội, người mua cần thận trọng và đánh giá kỹ các sự đánh đổi.

Cái nhìn toàn cảnh

Cho dù có ý kiến cho rằng sự gia tăng của xe cũ 0 km là phản ứng tự nhiên với tình trạng dư hàng cung, nhiều người trong ngành xem đây là giải pháp ngắn hạn đầy rủi ro. Ông Ngụy Kiến Quân cùng một số lãnh đạo khác kêu gọi quay trở lại các giá trị cốt lõi như đổi mới, chất lượng sản phẩm và niềm tin người tiêu dùng. Nếu không có cải cách mang tính hệ thống, việc lạm dụng các chiến thuật kiểu này có thể làm suy yếu uy tín thương hiệu và gây ra vòng xoáy giảm giá - mất niềm tin.

Khi ngành công nghiệp ô tô Trung Quốc đang trải qua giai đoạn tái cơ cấu và siết chặt chính sách, tương lai của hiện tượng xe cũ 0 km này sẽ phụ thuộc vào sự can thiệp từ cơ quan quản lý và trách nhiệm từ phía doanh nghiệp. Nhưng ở thời điểm hiện tại, gánh nặng cảnh giác vẫn đang đè nặng lên vai người tiêu dùng.

Duy Thành