Hàng chục hãng xe điện Trung Quốc có thể sụp đổ trong năm 2026

Ngành xe điện Trung Quốc dự kiến sẽ gặp bước chuyển mình lớn trong năm 2026

Ngành xe điện Trung Quốc vẫn đang mở rộng nhanh chóng ra thị trường toàn cầu, được hậu thuẫn bởi năng lực sản xuất lớn trong nước và nhiều năm hỗ trợ chính sách. Dữ liệu hải quan và các ước tính của ngành được truyền thông Trung Quốc và quốc tế dẫn lại cho thấy, xuất khẩu xe điện trong tháng 11/2025 đã tăng mạnh so với cùng kỳ năm trước, phản ánh nhu cầu tiếp tục duy trì ở nhiều thị trường nước ngoài. Tuy nhiên, phía sau đà tăng trưởng đó, những áp lực nội địa đang dần lộ rõ.

Nhiều nhà phân tích cho rằng năm 2026 sẽ là một điểm ngoặt quan trọng đối với ngành xe điện Trung Quốc. Tăng trưởng nhu cầu chậm lại, sự suy giảm của hỗ trợ chính sách và tình trạng dư thừa công suất kéo dài được dự báo sẽ thúc đẩy quá trình thanh lọc, đặc biệt đối với các nhà sản xuất nhỏ và liên tục thua lỗ.

Theo South China Morning Post (SCMP), tổng lượng xe mới giao tại Trung Quốc có thể giảm tới 5% trong năm tới, mức sụt giảm lớn nhất kể từ năm 2020. Tờ báo có trụ sở tại Hong Kong, thuộc sở hữu của Alibaba Group, dẫn lời các lãnh đạo ngành và nhà cung ứng cho rằng hàng chục thương hiệu xe điện bản địa có thể không trụ vững nếu điều kiện thị trường tiếp tục xấu đi.

Ngành công nghiệp ở ngã rẽ

Cụ thể, SCMP cho biết có tới khoảng 50 nhà sản xuất xe điện đang thua lỗ có thể buộc phải tái cơ cấu, sáp nhập hoặc đóng cửa hoàn toàn trong năm 2026. Thách thức cốt lõi, theo các nhà cung ứng và nhà đầu tư, là nhiều sản phẩm không tạo được dấu ấn khác biệt rõ ràng trong một thị trường ngày càng chật chội, nơi cạnh tranh về giá diễn ra gay gắt và thị hiếu người tiêu dùng thay đổi nhanh chóng.

“Thời gian không đứng về phía những doanh nghiệp có sản phẩm không đủ sức hấp dẫn với người mua trẻ,” Qian Kang, người điều hành một nhà máy sản xuất bảng mạch in cho ô tô, được SCMP dẫn lời. Ông cho rằng kết quả kinh doanh trong năm 2026 sẽ mang tính sống còn đối với phần lớn các nhà lắp ráp xe điện chưa có lãi.

Trong số hàng chục thương hiệu xe điện Trung Quốc hiện hữu trên thị trường nội địa, chỉ một số rất ít đang có lợi nhuận

Thay đổi chính sách và áp lực gia tăng

Diễn biến chính sách cũng góp phần làm gia tăng tính bất định. Chính quyền Trung Quốc dự kiến sẽ đưa ra quyết định vào đầu năm 2026 về việc có gia hạn chương trình trợ cấp đổi xe điện trị giá 20.000 nhân dân tệ (khoảng 75 triệu đồng) hay không. Trong khi đó, chính sách miễn thuế mua xe điện 10% hiện hành đã hết hiệu lực vào cuối năm 2025. Từ tháng 1, mức thuế ưu đãi 5% sẽ được áp dụng, trước khi thuế suất đầy đủ 10% quay trở lại vào năm 2028 theo lộ trình đã công bố.

Cuộc hiến giá giữa các hãng xe Trung Quốc đã giúp xe điện trở nên dễ tiếp cận hơn với hàng triệu người tiêu dùng, nhưng đồng thời làm xói mòn khả năng sinh lời của nhiều doanh nghiệp. Cộng với chi phí lớn cho công việc nghiên cứu và phát triển, tốc độ ra mắt mẫu xe dày đặc và áp lực mở rộng danh mục sản phẩm, câu chuyện rất ít hãng đạt được lợi nhuận không phải là điều bất ngờ.

“Giai đoạn huy động vốn rầm rộ quanh các hãng xe điện và nhà cung cấp linh kiện chủ chốt của Trung Quốc đã qua rồi,” nhà đầu tư Yin Ran nhận định. “Giai đoạn tiếp theo sẽ là cuộc chơi sinh tồn, nơi các doanh nghiệp có lãi sẽ vươn lên, còn những bên thua lỗ có nguy cơ cạn vốn”.

Người trụ lại và làn sóng hợp nhất

Hiện nay chỉ một số ít nhà sản xuất Trung Quốc duy trì được lợi nhuận ổn định. Những tên tuổi lớn như BYD, Seres và Li Auto thường được nhắc đến như các trường hợp hiếm hoi thành công, nhờ quy mô, dòng tiền mạnh hơn và định vị sản phẩm rõ ràng. Các doanh nghiệp này được kỳ vọng sẽ đẩy mạnh hoạt động ở thị trường nước ngoài khi tăng trưởng nội địa chậm lại.

Công ty tư vấn AlixPartners từng ước tính rằng chỉ khoảng 10% thương hiệu xe điện tại Trung Quốc có khả năng đạt được lợi nhuận bền vững trong dài hạn. Nếu nhận định này chính xác, hai năm tới có thể sẽ chứng kiến một trong những đợt thanh lọc mạnh nhất của ngành ô tô toàn cầu trong nhiều thập kỷ, qua đó định hình lại cục diện xe điện Trung Quốc và xác lập những thương hiệu thực sự có khả năng cạnh tranh trên thị trường thế giới.

Duy Thành